Autor Tema: NEPOSTOJANO A  (Pročitano 4068 puta)

Horatio Caine

  • Global Moderator
  • Full Member
  • *****
NEPOSTOJANO A
« poslato: Mart 15, 2013, 08:52:22 posle podne »
NEPOSTOJANO A


Nepostojano A u srpskom jeziku ima dvoznačnu ulogu. Ono označava:
a) sam glas A i
b) glasovnu  promenu.
Glasovna promena Nepostojano A je promena koja nastaje kada se  samoglasnik A u nekim rečima i oblicima reči izgubi, pa se opet pojavljuje u drugim oblicima istih reči.
   Nepostojano A se pojavljuje u sledećim slučajevima:
     Nominativ jednine i genitiv množine imenica muškog roda
borac (nominativ jednine, nepostojano A se pojavljuje kao glas u osnovnom obliku reči) –  borci (nominativ množine, izvršena je glasovna promena Nepostojano A u kojoj dolazi do gubljenja samoglasnika A) –  boraca (genitiv množine, izvršena je glasovna promena Nepostojano A pri kojoj dolazi do ponovnog pojavljivanja samoglasnika A)
     Genitiv množine imenica ženskog roda
daska (nominativ jednine) – daske (nominativ množine) –  dasaka (genitiv množine, izvršena je glasovna promena nepostojano A pri kojoj dolazi do  pojavljivanja samoglasnika A u reči)
     Genitiv množine imenica srednjeg roda
staklo (nominativ jednine) – stakla (nominativ množine) –  stakala (genitiv množine, izvršena je glasovna promena nepostojano A pri kojoj dolazi do  pojavljivanja samoglasnika A u reči)
     Nominativ jednine prideva muškog roda
dobar (nominativ jednine prideva muškog roda) – dobri (nominativ množine prideva muškog roda, izvršena je glasovna promena nepostojano A u kojoj dolazi do gubljenja samoglasnika A) –  dobra (nominativ jednine prideva ženskog roda, izvršena je glasovna promena Nepostojano A pri kojoj dolazi do  gubljenja samoglasnika A)
    Nominativ pridevske zamenice muškog roda
takav (nominativ jednine zamenice muškog roda, nepostojano A se pojavljuje kao glas u osnovnom obliku reči) – takvi (nominativ množine zamenice muškog roda, izvršena je glasovna promena nepostojano A u kojoj dolazi do gubljenja samoglasnika A) –  takva (nominativ jednine prideva ženskog roda, izvršena je glasovna promena Nepostojano A pri kojoj dolazi do  gubljenja samoglasnika A)
    Prošlo vreme glagola
mogao (nepostojano A se pojavljuje kao glas u osnovnom obliku reči) – mogli (izvršena je glasovna promena nepostojano A u kojoj dolazi do gubljenja samoglasnika A) – mogli (izvršena je glasovna promena Nepostojano A u kojoj dolazi do gubljenja samoglasnika A)
    Predlozi
s – s(a), k – k(a), niz – niz(a), kroz – kroz(a)
    Primeri sa više glasovnih promena
čitalac – čitaoci, rukovodilac – rukovodioci,  žetelac – žeteoci,  kotao – kotlovi, ugao – uglovi, trougao –  trouglovi, misao – misli,  posao – poslovi  (prelazak L u O,  nepostojano A)
vrabac – vrapci, kobac – kopci, gibak – gipka, redak –  retka, mrzak –  mrska gladak – glatka, Šabac – Šapca, ulazak – ulasci, staklorezac – stakloresci(jednačenje suglasnika po zvučnosti,  nepostojano A)
zadatak – zadaci, gubitak – gubici,  dobitak – dobici, imetak – imeci (nepostojano A, gubljenje suglasnika, sibilarizacija)


   IZUZECI


manijak – manijaci, junak – junaci,  kandidat – kandidati,  aparat – aparati, kanal – kanali,  vršnjak – vršnjaci, kajmak – kajmaci, zemljak – zemljaci