Autor Tema: JEDNACENJE SUGLASNIKA PO MESTU TVORBE  (Pročitano 2973 puta)

Horatio Caine

  • Global Moderator
  • Full Member
  • *****
JEDNACENJE SUGLASNIKA PO MESTU TVORBE
« poslato: Mart 10, 2013, 11:27:08 posle podne »
JEDNAČENJE SUGLASNIKA PO MESTU NASTANKA (TVORBE)


Jednačenje suglasnika po mestu nastanka (izgovora ili tvorbe) je glasovna promena u kojoj:
     zubni suglasnici  SZ, kada se nađu ispred prednjonepčanih suglasnika Đ, Ć, DŽ, Č, LJ, NJ, Š i Ž , prelaze u prednjonepčane suglasnike Š i Ž.
snalaziti se – snalaz + ljiv –  snalažljiv
nositi – nos + nja – nošnja
     nadzubni sonant  N ispred dvousnenih suglasnika B i P prelazu u M.
zelen + bać –  zelembać
     šumni suglasnik  H ispred Č i Ć suglasnika B prelazu u Š.
orah + čić – oraščić

Često u rečima u kojima je izvršeno jednačenje suglasnika po mestu nastanka (tvorbe) izvršene su i druge glasovne promene:
     Jednačenje suglasnika po zvučnosti vrši se pre jednačenja suglasnika po mestu nastanka (tvorbe).
obraz + čić – obrasčić (jednačenje suglasnika po zvučnosti)  – obraščić (jednačenje suglasnka po mestu tvorbe)
iz + ćuškati  – isćuškati (jednačenje suglasnika po zvučnosti) – išćuškati (jednačenje po mestu tvorbe)
     Do gubljenja suglasnika najčešće dolazi posle jednačenja suglasnika po mestu nastanka (tvorbe) 
bez + žični –  bežžični (jednačenje suglasnika po mestu tvorbe) – bežični  (gubljenje suglasnika)
iz + šarati – isšarati  (jednačenje suglasnika po zvučnosti) – iššarati (jednačenje suglasnika po mestu tvorbe – išarati (gubljenje suglasnika)
     Jotovanje se vrši pre jednačenja suglasnika po mestu nastanka (tvorbe)
radost + ju –  radosću (jotovanje) – radošću (jednačenje suglasnika po mestu tvorbe)
list + je – lisće (jotovanje) – lišće (jednaćenje suglasnika po mestu tvorbe)


   ODSTUPANJA OD JEDNAČENJA SUGLASNIKA


Odstupanja od jednačenja suglasnika po mestu nastanka (tvorbe) nastaje u sledećim slučajevima:
      kada se suglasnici  S i Z nađu ispred suglasnika Lj i Nj u složenim rečima (složenicama) u kojima  se prvi deo složenice završava suglasnicima  S i Z, a drugi  deo složenice počinje suglasnicima Lj i NJ.
razljutiti, izljubiti, posljednji, iznjihati, iznjuškati, sljuštiti
      u složenicama u kojima se prvi deo reči složenice završava sa nadzubnim suglasnikom N, a drugi deo složenice počinje sa dvousnenim suglasnicima B i P.
jedan + put – jedanput
stran + putnica – stranputnica
crven + perka – crvenperka
van + bračni – vanbračni
masken + bal – maskenbal

Ova pravila ne važe za reči stranog porekla i često se prave greške u njihovom pisanju. Strane reči se pravilno pišu ovako:
implus, implusivan, simbol, imperija, imperator, impresija, bombonjera,  bombona, pomfrit, imperfekat
« Poslednja izmena: Mart 10, 2013, 11:31:19 posle podne Horatio Caine »